ZEKA OYUNLARININ MATEMATİK ÖĞRETİMİNE ETKİSİ

   

  Geçmişten günümüze birçok uygarlıkların araştırma ve geliştirme yönünde üzerinde çalıştıkları ve günümüze kadar hala gelişimini tamamlayamamış sonsuz bir evrendir Matematik.  Evren diyoruz çünkü evrenin içinde ki sonsuzlukta sürekli ilerleyen bir bilimdir. Bu nedenle geniş evren yasalarına göre anlaşılması ve kavranması insanın hafızasına bağlı olarak değişen ve bu değişimin araçları olan    “ çok yönlü düşünme , sorgulama ve yaratma “ kavramlarının koordineli şekilde çalışması gereken bir olgudur.

     Bir çok insan çok yönlü düşünme kavramını yanlış nitelendirdiği için  çok yönlü düşünmenin            “ doğrudan ve ters etki “ kavramlarını ustaca yönetebilme kabiliyeti olduğunu idrak edemez. Onlara göre çok yönlü düşünme bir olgu ya da bir durum karşısında denenmiş bir çözüm yerine başka sonuçlara yönelmek denenmişin doğruluğunu kontrol etmek değil. Oysaki çok yönlü düşünme bu zamana kadar yanlış yapılanın üzerine düşünmeyi de gerektirir. Örneğin ; *Fermat’ın "a üzeri n artı b üzeri n eşittir c üzeri n " teoremini bir düşünelim : Bu teoremin son teorem olarak adlandırılmasının nedeni ispatı bulunabilen son teorem olmasıdır. İnsanlar yıllar içinde bu teorem üzerinde çalışıp başarısız oldukça matematikçilerin bu teoreme duydukları ilgi artmış ve teorem bir fenomen halini almıştır. Bazı matematikçiler yüzyıllar süren ispat arayışı sonucunda böyle bir ispatın hiçbir zaman var olmadığını, Fermat’ın bir söz oyunu olduğunu düşünürken bazıları da 17. yüzyıl matematiği ile bunun çok özel bir ispatının kesin var olduğunu savunmuştur. Fermat daha sonra başka yazılarında bu probleme dönüp n=4 için iddiasını kanıtlayan bir ispat vermiştir. Hatta onun bu ispatında ki fikirler kullanılarak dörde bölünebilen her n için Fermat’ın iddiasının doğru olduğu gösterilebilir. Fermat’ın yanıldığı durumlar da olmuştur. Örneğin eğer m=2n ise, 2m + 1 şeklinde yazılan her sayının asal olacağını iddia etmiş ve bunu n=0, 1, 2, 3 ve 4 için göstermiş ve diğer n’ler için de doğrudur deyip noktayı koymuştur Fermat. Ona duyulan saygıdan muhtemel ölümünden sonra yüz yıl kimse n=5 yazıp denemeyi aklından bile geçirmedi. Bunu ilk deneyen Euler oldu. Euler, Fermat’ın formülünde n=5 yazınca 4.294.967.297 sayısını buldu ve bunun asal olmadığını gördü.*

     Peki Euler’i Fermat’tan ayıran neydi ? Düşünülenin dışına çıkmak mı ? Yoksa düşünülene bir de farklı açıdan bakabilmek mi ? Bunları bir düşünün isterim…

      Bana göre Euler’ i Fermat’tan ayıran genele odaklanmamak ve yaratıcı zekası…

     Size Becerikli Yapılar ( Akıl ve Zeka Oyunu ) verilse ; İnsan ve insana ait olan bir ürün yapmanız istense kaçınız Kertenkele yapar ? Ya da Yağmur denilse kaçınızın aklına Şezlong gelir ? işte bunların tümü var olan bir şeyin üzerine geniş bir düşünce eylemine sahip olamamaktan kaynaklanır. O halde gelin şimdi çocuklarımızın gelişimi açısından ve Euler gibi bakabilmeyi nasıl öğretebileceğimizi konuşalım :

     Akıl ve Zeka Oyunları bir çocuğu geliştiren, tek yönlü düşünmeyi ve kör odaklanmayı ortadan kaldıran tek yapıdır. Eğer böyle olmasaydı son zamanlarda “ Satrançla ilgilenen çocukların sınav başarılarının “ daha yüksek olduğu bir haberle karşılaşamazdık. Peki neydi onları farklı kılan ?

   Tüm Akıl ve Zeka Oyunları çocukların öncelikle disiplin içinde olmalarını sağlar. Her branşta da olduğu gibi özellikle Matematikte disiplin çok çok önemlidir. Bunun yanı sıra karakter gelişiminde bir çok katkısı olan bu oyunlar , çocukların planlı hareket etme becerilerini geliştiren ve kötü alışkanlıklarının önüne geçen öğretilerdir. Hem eğlendiren hem öğreten bu oyunlar çocukların eksik yönlerini görmesine ve kendi öğrenmesinden sorumlu hale gelmesini destekleyen sistemli öğretilerdir.

     Zeka oyunu oynayan çocukların ezbercilikten çok işin mantığını anlamaya yönelmesi biz Matematikçiler için tartışmasız en iyi olanıdır. Çünkü Matematik ezberi değil olgunun mantığını anlamlandırmayı savunur.

   Çocukların yeteneklerini geliştiren bu oyunlar bir sonraki adımı düşünme ve olasılık hesaplama mantığını geliştiren işte tamda bu durumda Euler’i Fermat’tan ayıran en önemli durumu açıklıyor bize : “ Bir sonraki adımı düşünme. “

Gelin şimdi bazı Akıl ve Zeka Oyunlarının Matematik dersine olan etkilerine bakalım :

Reverse Oyunu : Reversi 8×8 karelik tek renkli bir tahtada iki oyuncuyla oynanan oyun. Oyunda karşılıklı rakiplerin taşları siyah ve beyazdır. Başlangıçta oyun tahtasının ortasındaki dört kareye sırasıyla beyaz ve siyah dört taş koyulur.

Oyuna taş rengini seçerek başlanır en çok taşı olan kazanır. Rakibin taşlarını düz ya da çapraz olarak kuşatmak ve araya alınan taşları yemek şeklinde ilerler.

    Matematiğe katkısal bakış :  Stratejik ve her an her şeyin değişebileceği bir oyundur. Siyah ve Beyaz hep değişir önemli olan tek bir noktaya odaklanmamak. Sonuca giden bir yol yoktur. O yolda bir çok seçeneğin sonucu etkileyebileceği bağlantılar vardır. Çocuk bir problemi çözerken bir çok girdiyi göz önünde bulundurmalıdır. Bu oyunun Matematiğe olan katkısını Problemler konusunu işlerken görebilirsiniz.

Kulami Oyunu :  27 ahşap oyun taşı 8x8lik düzenli bir şekilde ya da karışık bir şekilde dizilir. Oyun taşları iki, üç, dört ve altı boşluktan oluşur.

· Oyuncular sıra ile misketlerini taşlardaki boşluklara koyarlar. Ancak aşağıdaki 3 kurala göre taşlar konmalıdır:

1. Misketler rakibin oynadığı misketin yatay veya dikey yönlerindeki herhangi bir yere yerleştirilmelidir.

2. Rakibin misket yerleştirdiği taş üzerine ilk seferde misket yerleştirilemez.

3. Oyuncu bir önceki elde misketini yerleştirdiği taş üzerine bir sonraki elde misketini yerleştiremez. İkinci elden itibaren misketini yerleştirebilir.

· Tüm misketler yerleştirildiğinde ya da yatay ve dikey olarak misket yerleştirilecek yer kalmadığında oyun biter.

· Oyuncular taşları siyah ve kırmızı misket fazlalığına göre alırlar. Aynı sayıda siyah ya da kırmızı misketin olduğu taş sayılmaz. Puanlar delik sayısına göre verilir.

   Matematiğe katkısal bir bakış: Kulami oyunu Stratejik düşünmeyi hesap yapabilmeyi ve dikkati geliştiren özel oyunlardan biridir. Kulami oyununda amaç daha fazla uzunluğa , daha fazla arsaya , daha fazla parsele sahip olabilmektir. Burada çocuk üç boyutu da bir arda düşünürken gizil olarak  Matematiksel hesabının ne kadar çok geliştiğinin ve Matematikteki Uzunluk + Alan Ölçme konusunun öğrenimine ne kadar katkı sunduğunu fark eder.

Pentago Beş Nokta Oyunu : 5 Nokta oyunu, Pentago adıyla da bilinen ve 5 taşı yatay, dikey ya da çapraz olarak yan yana getirmeyi amaçlayan keyifli bir oyundur. İlk bakıldığında kolay görünen bu oyun aslında sanıldığı kadar kolay değildir. Çünkü deliklere taş yerleştirdikten sonra oyun tablasında bulunan küçük 4 tabladan birini çevirmek zorundasınız ve işler yolunda giderken bir anda tersine dönebilir.

   Matematiğe katkısal bir bakış: Bu oyunun düşünmeyi en zorlayıcı kısmı platformlarının dönmesidir. Bu zorlayıcı durumun yanındaki güzel olan kısmı ise bir sonraki adımı düşünebilmek için göz ve beyin ikilisinin dengeli çalışmasıdır. Yani bu oyunda Dönüş , Simetri , Tamamlama çok önemlidir. Bu oyunun Matematikte Dönüşüm Geometrisi konusuna oldukça fazla katkısı vardır.

.

.

.

     Ve daha birçok oyunun…

   Şimdi bütün bu katkıları düşündüğümüzde teknolojinin hızla ilerlediği günümüzde çocukların yeteneklerini artırmak ve teknolojiye yenik bir birey yerine teknolojiyi doğru kullanan bireyler yetiştirmek daha önemli değil midir ?

-          Zekayı aktif tutan

-          Planlı hareket etme becerisi kazandıran

-          Öngörüyü güçlendiren

-          Unutkanlığa iyi gelen

-          Yeni yetenekler geliştirmeye yönlendiren

-          Konsantrasyonu güçlendiren

-          Araştırmacı yeteneğini geliştiren

-          Sistemli düşünme becerisi kazandıran

-          Disiplinli ve kurallı yaşamayı alışkanlık haline getirten

-          Çözüm üretme ve çok yönlü düşünme becerisini geliştiren

-          *Fermat’tan farklı olarak bir sonraki hamleyi düşündürebilen *

n   nesillerin var olabilmesi için Akıl ve Zeka Oyunlarını biz öğretmenler derslerimize ve konularımıza entegre etmeliyiz. Aksi halde Fermat’ın denkleminde ki gibi n=4 ten sonra 5 in sağlamadığını göremeyen bir neslin sahibi oluruz....